Dymuniadau Littlemoor - Ffordd Lliniaru Weymouth

Dymuniadau Littlemoor - Ffordd Lliniaru Weymouth

description

I baratoi ar gyfer cynnal cystadlaethau hwylio Gemau Olympaidd 2012 yn Weymouth a Portland, adeiladodd Cyngor Sir Dorset ffordd liniaru fawr newydd o Dorchester i Weymouth. Wrth dorri ffordd newydd crëir tirweddau newydd a golygfeydd newydd a werthfawrogir gan filoedd o fodurwyr bob dydd. Oherwydd maint y ffordd liniaru a’r cyfle unigryw yr oedd yn ei gynnig, cynigiwyd yng Nghynllun Comisiynu Weymouth a Portland am 2012 y dylai celf gyhoeddus chwarae rhan i helpu sicrhau bod y ffordd newydd yn borth deniadol a chroesawus i Weymouth. Penodwyd dau artist i ddatblygu cynigion ar gyfer gweithiau celf parhaol a fyddai’n gaffaeliad gweledol i’r daith, ac i ddatblygu a gweithredu prosiect dros dro gyda chymuned Littlemoor lle byddai’r ffordd newydd yn cael yr effaith fwyaf.

Penodwyd Claire Barber ac i'w chynorthwyo, apwyntiwyd rheolwr prosiectau celf cyhoeddus lleol, Nick Whittenham. Datblygodd Claire prosiect fyddai’n caniatáu cyfle i bobl Littlemoor fynegi eu profiadau, eu meddyliau a’u teimladau am y ffordd newydd. Ysgrifennodd Claire “Mae fy ngwaith yn tyfu o’r berthynas rhwng lle a phobl a’r modd y mae pobl yn gysylltiedig â’u hamgylchfyd, ac rwy’n creu gweithiau sy’n benodol i’w safle gan mwyaf. Yn ystod y prosiect hwn fy ngobaith oedd y gallwn herio fy rhagdybiaethau fy hun am gymuned a oedd wedi’i chysylltu, ac ar yr un pryd wedi’i rhannu, wrth greu ffordd newydd.”

Aeth Claire i Littlemoor i ymchwilio’i phrosiect, gan fynd i’r parciau chwarae lleol, cwrdd â phobl yn cerdded eu cŵn, ymweld â chornel chwarae’r plant yn y llyfrgell a sgwrsio â rhieni eraill. Er iddi ganolbwyntio i ddechrau ar agweddau gweledol y dirwedd, tirlun penodol llais y gymuned oedd y peth arwyddocaol yn y pen draw mewn gwirionedd.

Ar bob ymweliad, cofnododd ddatblygiad y ffordd, a’r newidiadau ffisegol eithafol i’r tir yn lleol. Roedd ffensys Heras yn llythrennol ailfapio’r tir, ac yn ei chyfeirio hi ac eraill ar hyd llwybrau gwahanol dros Southdown Ridge tua Littlemoor. Dechreuodd ymddiddori yn y ffensys Heras fel safle gan eu bod yn nodi terfyn y gwaith adeiladu ffordd tra’n cynnig y modd i edrych drwy adeiledd y ffens, felly’n cysylltu dwy ochr coridor y ffordd.

Wrth ffurfio syniadau yn y lleoliad clymodd Claire nifer o wahanol dagiau cesys ar y ffens Heras. Mae’r tagiau cesys yn cyfleu syniadau o daith newydd, ymdeimlad o ddisgwyliad, ac wedi’u clymu ar y ffens Heras gyda’r Ffordd Liniaru y tu ôl iddynt, roedd fel petai rhywbeth tebyg i weddi, gobaith neu neges bersonol yn digwydd.

I greu tagiau ar gyfer ei phrosiect dewisodd decstil neopren ar gyfer y defnydd am ei fod yn olau a meddal, ac yn gallu gwrthsefyll y tywydd ond heb fod yn hollol ddigyfnewid yn yr elfennau. Ystyriodd osod cwestiynau ysgrifenedig hefyd ynghyd â ‘phecyn’ bychan gyda chyfarwyddiadau fyddai’n cynnwys popeth y byddai ei angen arnoch i gymryd rhan mewn gwaith celf rhyngweithiol.

Cynhaliwyd Cyfarfod Prosiect Celf Gyhoeddus Ffordd Liniaru Littlemoor, gan wahodd pobl leol drwy daflen newyddion Littlemoor, ac anfonwyd gwahoddiad ebost i Aelodau Etholedig Cyngor Bwrdeistref Weymouth a Portland a Chyngor Sir Dorset. Cyflwynodd Claire ei syniadau cychwynnol ac o’r ymateb a gafodd gallodd fwrw ymlaen â’r syniad i ffurfio cynnig prosiect terfynol.

Esblygodd teitl y prosiect i ‘Littlemoor Wishes’ gyda chais i’r cyfranogwyr gwblhau’r frawddeg “I wish...”. Meddai Claire am ei syniad “Fy ngobaith oedd defnyddio’r ffaith bod gwneud dymuniad mor rhwydd (gall pawb wneud dymuniad, o’r chwythiad cyntaf ar ganhwyllau teisen ben-blwydd plentyn teirblwydd) er mwyn canfod sylwebaeth hynod gyfoes fyddai’n cyffwrdd ar ein dyheadau mwyaf, a hefyd y dymuniadau mwy ffwrdd-â-hi, ond yr un mor bersonol, a wneir ar chwiw’r eiliad. Fel hyn, gallai pob unigolyn, beth bynnag fo’i oed, gyfrannu at y cyfanwaith.”

Dan sêl ym mhob pecyn plastig roedd beiro, tagiau neopren, clipiau clymu, cyfarwyddiadau a gwahoddiad i’r Diwrnod Tagio. Ym mis Awst 2009 postiwyd y pecyn i bob un o’r 2400 o gartrefi yn Littlemoor, gan roi cyfle i holl drigolion y pentref gymryd rhan yn y gwaith celf. Rhoddwyd cyfarwyddiadau i bobl glymu’r tagiau ar y ffens Heras metel o amgylch y gwaith ffordd. Cynigiwyd rhif neges destun hefyd fel y gallai pobl ddewis tecstio dymuniadau’n ddienw i gyfrif ebost personol.

Rhedodd y prosiect am bythefnos, cyn casglu’r tagiau a’u defnyddio fel deunydd crai ar gyfer cyhoeddi llyfr. Roedd blwch tagiau ‘Littlemoor Wishes’ ar gael yn Llyfrgell Littlemoor hefyd, gyda mwy o dagiau a beiros, fel y gallai pobl, os na fedrent gerdded i fyny’r rhiw at y gwaith ffordd, ddefnyddio’r llyfrgell fel man gollwng dymuniad. Roedd posteri a gwybodaeth am y prosiect ar gael o’r llyfrgell hefyd.

Diwrnod Tagio
I lansio ‘Dymuniadau Littlemoor’ crëwyd ‘Diwrnod Tagio’ (14 Awst 2009), gan wahodd pawb i Littlemoor Hill (neu Southdown Ridge fel y’i gelwir hefyd) ‘i wneud dymuniad, bwyta teisen tagio a gwylio twf Dymuniadau Littlemoor’. Codwyd pabell felen gyda balŵns a phosteri ac arwyddion i gyfeirio pobl at y lleoliad ar Southdown Ridge.

Gŵr busnes lleol oedd y cyntaf i gyrraedd y digwyddiad ar y diwrnod. Cymerodd dri thag allan o’i friffces, eu clymu’n ofalus ar y ffens, ac i ffwrdd â fo. Plismones oedd yr ail i gyrraedd, yn cario bwndel o dagiau roedd hi wedi’u casglu gan aelodau oedrannus cymuned Littlemoor. Arhosodd i ddarllen llawer o’r tagiau a oedd wedi’u casglu eisoes y noson gynt. Cyn bo hir dechreuodd niferoedd mawr o gymuned Littlemoor gyrraedd: plant, teuluoedd, cyplau, a chriwiau ar droed. Daeth pob un â’i dag i’w glymu ar y ffens, gan dreulio sbel hir yn darllen yr holl dagiau oedd yn mynd yn fwy niferus o hyd. Gymaint oedd yr ymateb nes bod clystyrau enfawr o dagiau lliwgar i’w gweld cyn pen dim yn cyhwfan ar y ffens Heras yn erbyn cefndir symudol y gwaith adeiladu ffordd.

Dywedodd sawl un ar y diwrnod mor braf oedd derbyn y pecyn Dymuniadau Littlemoor drwy eu blwch post, rhywbeth cadarnhaol yn lle’r biliau neu’r hysbysebion arferol, yn cynnig y cyfle i rannu eu gobeithion, eu dymuniadau a’u breuddwydion. Prif destun y sgwrs oedd y negeseuon ar y tagiau eu hunain – yn ddigri, barddonol, digywilydd ac weithiau’n ddwys – dyma ddetholiad:

I WISH
I had a red car
For a new heart
A better sister
I could find someone to share my life with
A handy man
I had a girlfriend
Hope to get my dream job when im older
my dad had a permanent job
I had a job I liked
she was pregnant (tagiau ynghlwm wrth ei gilydd) I was pregnant
for a living breathing baby for my daughter
4 daddy to put us first
This road wasnt being built
the relief road would go a bit quicker
my mum would let me have a snake

Cymerodd cymunedau ar y naill ochr a’r llall i’r ffordd liniaru ran yr un mor frwdfrydig â’i gilydd yn Nymuniadau Littlemoor yn ystod pythefnos y gosodwaith ym mis Awst. Rhoddodd y tagiau lliwgar fywyd i’r ffensys metelaidd diwydiannol gan greu lleisiau tawel gweledol a phwerus ar draws y ffiniau a ffurfiwyd gan y ffordd liniaru.

Fel cofnod parhaol o’r prosiect cyhoeddwyd llyfr yn cynnwys pob tag a gasglwyd ar ddiwedd y prosiect. Rhoddwyd copi o’r llyfr i bob teulu yn Littlemoor.